(TN&MT) - Những năm gần đây, giá hồ tiêu luôn ở mức cao khiến nhiều hộ nông dân ở Gia Lai đua nhau mở thêm diện tích. Người thì chặt bỏ vườn cà phê, người thì tìm mọi cách phá rừng để lấy đất trồng hồ tiêu. Mặc dù các cơ quan chức năng đã cảnh báo song người dân không mấy để tâm, gây nhiều rủi ro khó lường.
 
Diện tích tăng vọt
 
Tính đến thời điểm hiện tại, tổng diện tích hồ tiêu toàn huyện Mang Yang đã tiến đến con số 550ha và dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh. Hầu như năm nào số diện tích hồ tiêu trồng mới cũng vượt trên 300% kế hoạch huyện giao. Nhiều hộ gia đình đã không ngần ngại phá bỏ vườn cà phê kém năng suất để thay thế loại cây trồng đang mang lại hiệu quả kinh tế cao này. Nông dân Nguyễn Ngọc Thiện, ở thôn 7, thị trấn Kon Dơng (huyện Mang Yang) cho biết: "Mấy năm trước, gia đình tôi trồng thử nghiệm hơn 500 trụ tiêu. Vụ thu hoạch vừa rồi, sau khi trừ đi chi phí đầu tư cũng thu được trên 200 triệu đồng tiền lãi. So với nhiều cây trồng khác như cà phê, điều... thì trồng tiêu đem lại hiệu quả kinh tế hơn nhiều. Năm nay, gia đình tôi quyết định sẽ đầu tư thêm khoảng 200 triệu đồng để xuống giống khoảng 800 trụ tiêu nữa".
 
Ông Phạm Ngọc Cơ, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Mang Yang cho hay: Năm 2013, diện tích cây hồ tiêu mà UBND huyện giao theo kế hoạch trồng khoảng 20 ha. Tuy nhiên, theo thống kê tới thời điểm đầu tháng 8, diện tích trồng mới đã gần 110 ha, đạt hơn 500% kế hoạch và vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
 
Tình trạng trên cũng đang diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương, lâu nay được coi là vùng trọng điểm hồ tiêu của tỉnh Gia Lai, như Chư Sê, Chư Pưh, Chư Prông... Thống kê chưa đầy đủ của Sở NN&PTNT tỉnh Gia Lai, hiện toàn tỉnh có khoảng 9.000ha hồ tiêu, vươn lên dẫn đầu cả khu vực Tây Nguyên về diện tích, "cháy" cả quy hoạch (theo quy hoạch của ngành nông nghiệp tỉnh Gia Lai, đến năm 2020, toàn tỉnh phấn đấu đạt 9.000ha hồ tiêu kinh doanh - PV). Vụ tiêu năm 2009-2010, giá tiêu tăng đột biến từ 35.000 đồng/kg đầu vụ lên 90.000 đồng/kg cuối vụ. Đến vụ tiêu 2011-2012, giá tiêu tiếp tục tăng lên đến đỉnh điểm là 130.000 đồng/kg. Vụ tiêu năm nay, giá hồ tiêu dao động ở mức 120.000 đồng/kg và đang có chiều hướng tăng. Với giá 120 triệu đồng/tấn, sau khi trừ chi phí, nông dân vẫn còn lãi hơn một nửa. Đối với các huyện còn nhiều đất trống như Chư Prông, Đăk Đoa, Mang Yang…, hàng ngàn hộ dân đã phá dần vườn cà phê đang cho thu hoạch, thậm chí phá rừng để lấy đất trồng tiêu.
 
 
 
"Sốt" đất, “sốt” cả dây tiêu giống
 
Hơn một tháng qua, việc tìm mua dây tiêu giống là chủ đề khiến người trồng tiêu trên địa bàn tỉnh Gia Lai đặc biệt quan tâm. Do nhu cầu tăng cao nên giá dây tiêu giống cũng không ngừng tăng giá. Nếu như trước đây, dây tiêu giống chỉ dao động từ 10.000 - 12.000 đồng/dây, nhưng nay đã tăng vọt lên 15.000 - 25.000 đồng/dây. Tuy nhiên, không phải người nào cũng tìm mua được dây tiêu giống vừa ý.
 
Ngoài "sốt" dây tiêu giống, giá đất nông nghiệp cũng không ngừng leo thang từng ngày. Theo tìm hiểu của chúng tôi, hiện tại giá đất nông nghiệp theo giá Nhà nước thì chưa tới 100 triệu đồng/ha, nhưng giá đất thực tế trên thị trường hiện nay cao hơn từ 3 đến 4 lần so với giá Nhà nước. Nhất là những vùng đất thích hợp để trồng cây hồ tiêu, với địa thế thuận lợi, nguồn nước đảm bảo thì giá càng được đôn lên cao, hơn 400 triệu đồng/ha. "Cơn sốt" đất trồng tiêu không ngừng leo thang khiến nhiều cánh rừng đã bị người dân triệt hạ không thương tiếc, điển hình là việc phá rừng thông phòng hộ ở huyện Mang Yang.
 
Theo báo cáo của Hạt Kiểm lâm huyện Mang Yang, thời gian gần đây đã có hơn 43ha rừng thông và đất lâm nghiệp bị 80 hộ chiếm (trong đó, có gần 35ha rừng thuộc vùng lõi bị lấn chiếm), với hàng chục vườn tiêu đã bắt rễ trên vùng rừng thông bị đốn hạ. Trước tình hình này, Hạt đã có công văn gửi UBND huyện Mang Yang, đề nghị UBND huyện chỉ đạo UBND xã Đắk Djrăng và các cơ quan chức năng có liên quan của huyện tập trung phương án và tổ chức cưỡng chế, nhổ bỏ toàn bộ cây trồng trên diện tích 43ha đất bị lấn chiếm tại khu vực rừng thông thuộc các tiểu khu 499, 501, xã Đắk Djrăng, Thế nhưng, cho đến nay tình hình vẫn chưa ngã ngũ. Ghi nhận của chúng tôi, đây có thể xem là vụ phá rừng thông phòng hộ lớn nhất trong nhiều năm qua ở địa bàn tỉnh Gia Lai.
 
Hệ lụy khó lường
 
Theo ông Phạm Ngọc Cơ, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Mang Yang, không một cấp  có thẩm quyền nào “dám” ra văn bản “cấm trồng tiêu” cả! Bởi bất kỳ ngành sản xuất nào cũng đều được chi phối theo quy luật cung - cầu của thị trường.
 
Bài học của nhiều năm trước vẫn còn, đã biết bao hộ dân rơi vào nghèo khó, nợ nần chồng chất, những nhà trồng tiêu lớn rơi vào thảm cảnh phá sản. Giá tiêu tuy tăng cao, nhưng thực tế nhu cầu về tiêu trên thế giới tăng không đáng kể. Khi giá tiêu tăng cao, người trồng tiêu vội vàng mở rộng diện tích, nhưng đến khi có thu hoạch, chỉ cần cung thừa một chút, các nhà đầu cơ quốc tế lại dìm giá tiêu xuống. Lợi nhuận từ tiêu khi được giá rất bấp bênh và nhiều hệ lụy khác rất khó lường đang rình rập, nếu cứ chặt phá các loại cây trồng khác để lấy đất trồng tiêu. Bên cạnh đó, nạn đốt phá rừng lấy đất trồng tiêu đã làm rừng bị xâm hại nghiêm trọng, ảnh hưởng đến công tác bảo vệ rừng và gây nhiều tác hại đến môi trường.
 
Việc nông dân ở tỉnh Gia Lai ồ ạt trồng tiêu, bất chấp khuyến cáo của các ngành chức năng, không chỉ phá vỡ quy hoạch của tỉnh mà còn gây không ít lo ngại cho các ngành quản lý. Hơn ai hết, người trồng tiêu cần ý thức được thực trạng đó để có kế hoạch gieo trồng hợp lý. Các cơ quan chức năng địa phương cần đẩy mạnh tuyên tuyền, khuyến cáo với người trồng tiêu không tăng diện tích trồng tiêu bằng bất cứ giá nào và cần tăng cường các biện pháp bảo vệ, xử phạt mạnh hơn nữa những hành vi xâm hại rừng, hủy hoại môi trường.
 
Bài và ảnh: Thục Vy